Lịch sử

Ngày Chữ nổi Braille thế giới
Ngày chữ nổi Braille thế giới được tổ chức vào ngày 4/1 hàng năm tại nhiều quốc gia trên thế giới và đây cũng chính là ngày sinh nhật của Louis Braille- người phát minh ra kiểu chữ dành cho người mù trên toàn thế giới.
Hôm nay, ngày 4 tháng 1, chúng tôi xin được chia sẻ một số thông tin về ông và quá trình phát triển hệ thống chữ nổi Braille tại Việt Nam.
Louis Braille sinh ngày 4 tháng 1 năm 1809, mất ngày 6 tháng 1 năm 1852. Cha của ông là Simon- Rene Braille, thợ sản xuất yên ngựa và cương ngựa. Năm lên ba tuổi, Louis bị thương ở mắt trái do bị dùi đâm. Vết thương bị nhiễm trùng và lây sang mắt phải, khiến Braille bị mù hoàn toàn.

Vào năm mười tuổi, ông giành được học bổng đi học tại Học viện Hoàng gia dành cho Thanh niên mù (ngày nay là Học viện Quốc gia dành cho Thanh niên mù) tại Paris. Ở trường, những đứa trẻ được học đọc các ký tự in nổi nhưng không thể học viết do các ký tự được tạo thành bởi những trang giấy ép lên sợi dây đồng.
Đến năm 13 tuổi, ông đã phát minh ra hệ thống các dấu chấm nổi nhờ ý tưởng qua cuộc viếng thăm đại úy về hưu Charles Barbier, người đã phát triển một hệ thống chữu viết cho phép quân đội trao đổi mệnh lệnh trong đêm tối. Hệ thống này dựa trên mười hai chấm, do đó khá phức tạp, còn hệ thống của Braille chỉ sử dụng 6 chấm nổi. Ông còn cải tiến hệ thống của mình để viết được cả những kí hiệu Toán học và nhạc lý.
Tại Việt Nam, Ký hiệu Braille được bắt đầu được du nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX. Năm 1898, ông Nguyễn Văn Chí, một người mù Pháp gốc Việt đã về Việt Nam và chuyển ký hiệu Braille tiếng Pháp sang ký hiệu Braille tiếng Việt. Tuy nhiên, những ký hiệu bấy giờ chỉ nhằm xoá “mù” cho người mù Việt Nam. Hầu hết các chữ cái trong tiếng Việt dựa vào hệ thống chữ cái của tiếng Pháp. Tuy nhiên, có một số âm trong ngôn ngữ tiếng Việt không có trong Pháp ngữ và các ngoại ngữ khác. Đặc biệt là các dấu thanh. Do đó, chúng ta đã phải sáng tạo thêm các nguyên âm như ă, ư, ơ, ô, â và 5 dấu thanh: huyền, sắc, ngã, hỏi, nặng.         
Năm 2004, Viện Chiến lược và Chương trình Giáo dục (nay là Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã đề xuất Đề tài “Xây dựng và thống nhất hệ thống ký hiệu Braille Việt ngữ”. Sau khi đề tài được bảo vệ thành công, hệ thống ký hiệu Braille Việt ngữ đã được người mù Việt Nam thống nhất sử dụng trên toàn quốc; sách giáo khoa phổ thông các cấp ngày nay cho HS mù toàn quốc đã được chuyển đổi trên cơ sở của hệ thống ký hiệu trên.

Hệ thống ký hiệu Braille ra đời tạo ra bước ngoặt trong lịch sử giáo dục học sinh mù, là công cụ xoá “mù” cho người mù; ký hiệu chữ nổi Braille cũng là công cụ hữu hiệu nhất để học tập, tiếp cận với nguồn tri thức của nhân loại, tạo cơ hội bình đẳng giúp người người mù có thể sống độc lập và hoà nhập xã hội.